نشست علمی «نقد پیش از انتشار مجموعه کتاب غدیر» به همت دانشگاه ادیان و مذاهب و با همکاری بنیاد بینالمللی امامت، در آستانه عید سعید غدیر خم با حضور جمعی از اساتید و پژوهشگران در سالن امام موسی صدر برگزار شد.
در این نشست دکتر محمدعلی موحدی، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و نویسنده اثر، به تبیین ساختار و نوآوریهای این مجموعه پرداخت و حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدتقی سبحانی، رئیس بنیاد بینالمللی امامت، به عنوان ناقد، به بررسی روشمند اثر و طرح برخی چالشهای اساسی در حوزه غدیرپژوهی پرداخت. دبیری علمی این نشست را نیز دکتر احسان پورنعمان بر عهده داشت.
استاد سبحانی با اشاره به پیشینه گسترده پژوهش در موضوع غدیر، تأکید کرد: با وجود تلاشهای فراوان در طول تاریخ، همچنان ظرفیتهای قابل توجهی در ابعاد تاریخی، متنشناختی و تحلیلی این واقعه وجود دارد و این مسیر علمی هرگز به نقطه پایان نخواهد رسید.
ایشان با بیان اینکه بازخوانی مستمر متون و اسناد، امری رایج در مجامع علمی جهان است، افزود: پژوهش در حوزه غدیر نیز نیازمند چنین رویکردی است تا بتواند پاسخگوی مسائل و پرسشهای نوپدید در فضای علمی معاصر باشد.
نقد فقدان روشمندی در حدیثپژوهی
رئیس بنیاد بینالمللی امامت یکی از چالشهای اساسی در آثار موجود را فقدان روشمندی در حدیثپژوهی دانست و تصریح کرد: در برخی آثار، در تحلیل اسناد و ارزیابی منابع اهل سنت، از رویکردهای متعارض و سلیقهای استفاده میشود که این امر به انسجام علمی اثر آسیب میزند.
ایشان تأکید کرد: لازم است پژوهشگران با تکیه بر مبانی روشن و منسجم، به نقد و بررسی منابع بپردازند تا اعتبار علمی آثار در سطح نخبگانی حفظ شود.
ضرورت تعیین دقیق رویکرد و مخاطب اثر
استاد سبحانی در ادامه با طرح این پرسش که «یک اثر جدید در حوزه غدیر قرار است چه خلأیی را پر کند؟»، بر ضرورت شفافسازی هدف و مخاطب تأکید کرد و گفت: برخی آثار میان رویکرد «موسوعهای» و «احتجاجی» در نوسان هستند، در حالی که تعیین دقیق این رویکرد، شرط اساسی برای موفقیت و اثرگذاری علمی است.
ایشان افزود: اگر اثری با هدف تولید یک موسوعه علمی تدوین میشود، باید استانداردهای دانشنامهای و جامعیت لازم را داشته باشد و اگر رویکرد احتجاجی مدنظر است، باید انسجام و یکدستی در استدلالها و مخاطبشناسی رعایت شود.
تأکید بر نوسازی ادبیات و روشهای علمی
رئیس بنیاد بینالمللی امامت با اشاره به تحولات علمی معاصر، بر لزوم نوسازی در ادبیات و روشهای پژوهشی تأکید کرد و گفت: امروز دیگر صرف گردآوری طرق و نقل اقوال کافی نیست، بلکه باید از ظرفیتهای جدیدی همچون مطالعات تاریخی نوین، زبانشناسی، معناشناسی و رویکردهای بینامتنی برای تحلیل متون دینی بهره گرفت.
ایشان همچنین توجه به نسخهپژوهی و بررسی اعتبار نسخههای خطی را از دیگر ضرورتهای پژوهشهای جدید دانست و افزود: این حوزه در بسیاری از آثار کمتر مورد توجه قرار گرفته، در حالی که نقش مهمی در ارزیابی اعتبار متون دارد.
لزوم گسترش گفتوگوی علمی بینالمذاهبی
استاد سبحانی در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت ارتقای سطح گفتوگوی علمی در فضای بینالمذاهبی تأکید کرد و گفت: لازم است از منطق تخاطب سنتی فراتر رفته و با بهرهگیری از زبان علمی روز، زمینه تعامل مؤثرتر با اندیشمندان جهان اسلام فراهم شود.
ایشان همچنین پیشنهاد کرد که در مسیر نقد و بررسی آثار، از حضور و مشارکت اندیشمندان اهل سنت نیز بهره گرفته شود تا گفتوگویی علمی و سازنده شکل گیرد.
گفتنی است، در این نشست که با حضور نویسنده مجموعه «کتاب غدیر» و جمعی از اساتید و پژوهشگران برگزار شد، مباحثی پیرامون ساختار، نوآوریها و چالشهای این اثر نیز مطرح و مورد بررسی قرار گرفت.
